Mijn boekrecensie van De laatste Viking van Stephen R. Bown

Standaard

Vandaag deel ik mijn boekrecensie van De laatste Viking van Stephen R. Bown met jullie. Al vanaf kinds af aan las ik (kinder)boeken over de ontdekkingsreizigers Scott en Amundsen en had ik een grondige hekel aan Roald Amundsen. Hij was immers verantwoordelijk voor de tragische dood van Robert Scott? Althans, dat dacht ik, pas na mijn 24e kwam ik er achter dat dit helemaal niet waar was, toch bleef ik met veel onbeantwoorde vragen zitten.

De laatste Viking

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geloof me, ik heb echt geprobeerd om deze boekrecensie in te korten maar het lukte mij niet.

Algemene gegevens:

  • Titel: De laatste Viking
  • Schrijver: Stephen R. Bown
  • Uitgever: Uitgeverij Ad. Donker – Rotterdam
  • Jaar: 2014 (Nederlandse vertaling, origineel 2012)
  • ISBN: 9789061006749
  • Aantal pagina’s: 330
  • Genre: literaire non-fictie / biografie

De schrijver:

Stephen R. Bown is de auteur van verscheidene goed ontvangen en bekroonde boeken over de geschiedenis van ontdekkingsreizen.

Waar gaat dit boek over:

Dit boek beschrijft het leven van ontdekkingsreiziger Roald Amundsen, de man die zowel de Noordpool als de Zuidpool bedwong, de man die weinig geluk had in de liefde en de man die zijn leven gaf tijdens een reddingsactie. Je houdt van hem of je houdt niet van hem, een milde tussenweg is er niet. Roald Amundsen was een man met een uitgesproken mening, eentje die hij niet onder stoelen of banken stak, maar juist daardoor was hij zijn tijd ver vooruit en een van de meest succesvolle ontdekkingsreizigers.

Zoals zoveel boeken begint dit boek met een proloog en hierin wordt zijn laatste “expeditie” omschreven; hij vertrekt met een Noorse co-piloot en 4 Franse bemanningsleden in een dubbeldeks tweepropeller naar Spitsbergen voor een reddingsactie van Nobile, om vervolgens nimmer terug te keren, zijn lichaam is nooit teruggevonden.

Zijn expedities:

Van 1897 – 1899, met de  “Belgica” de Belgische Antarctische expeditie

Tijdens deze 2,5 jarige expeditie leert Amundsen een hoop, hij ziet dat 2 “kapiteins” op een schip niet werken (kapitein van de Belgica en de leider van de expeditie) en besluit dan al om zijn kapiteinsbrevet te gaan halen zodra hij terug is in Noorwegen, hij en hij alleen wil het voor het zeggen hebben op een expeditie, de leider zijn. Een van de andere mannen aan boord is Cook, hij praat urenlang met de dan nog jonge Amundsen, hoe voorkom je scheurbuik aan boord van een schip, hoe houd je de mannen bezig als je soms langer dan een jaar ingevroren lag met het schip.

Van 1903 – 1906, met de Gjøa “Noordelijke doorvaart expeditie”

De reis van de Gjøa leek veel meer op een vakantiereis onder kameraden dan het voorspel tot een zware strijd die jaren zou duren.

Dit is de eerste expeditie die Amundsen van a tot z georganiseerd heeft, van voedsel voorraden inkopen voor de komende 3 jaar tot het bepalen van de kleding die nodig was onderweg en het kiezen van de juiste bemanning. De Gjøa voer weg in 1903 richting Alaska om daar te overwinteren, wederom door het schip in het pakijs te laten meevoeren en invriezen en daarna door te varen naar een mogelijke Noordelijke doorgang. Deze expeditie was heftig, zeer heftig, er was geen zendapparatuur aan boord (Amundsen had een “wat niet weet wat niet deert” houding daarin) en de kans op scheurbuik was altijd aanwezig. Hij is erin geslaagd om een doorgang te vinden, maar roemde daarbij wel de volledige bemanning. Na deze succesvolle expeditie was Amundsens naam gevestigd, hij wás eindelijk de ontdekkingsreiziger waar hij altijd al van droomde.

Na deze geslaagde expeditie werd zijn honger naar nog meer expedities alleen maar groter, gevaren zag hij niet, hij nam voorzorgsmaatregelen en ging er vol vertrouwen vanuit dat dit voldoende was. Ondertussen had hij geleerd dat hij veel geld kon verdienen door zijn verhaal aan een aantal kranten te verkopen, al heeft hij hier eerst een dure prijs voor betaald, een telex werd onderschept en het verhaal van zijn eerste succes kwam eerder aan in de bewoonde wereld dan hijzelf.

Van 1910 – 19012 De Zuidpool expeditie met de Fram

Er blijft maar één uitdaging in de poolgebieden over die gegarandeerd de publieke belangstelling wekt en dat is het bereiken van de Zuidpool. Ik wist dat als dat mij lukte, de fondsen voor mijn geplande expeditie gewaarborgd zouden zijn. RA

Een volgende expeditie kon niet uitblijven en Amundsen had besloten om nu naar de daadwerkelijke Noordpool te gaan, maar nadat bekend werd dat er net 2 ontdekkingsreizigers naar de Noordpool waren geweest (Cook en Peary) besloot hij, eigenwijs als hij was, het roer letterlijk om te gooien en naar Antartica te varen. Deze plannen deelde hij met niemand, zelfs niet met de bemanning, pas op de tussenstop in Funchal lichtte hij hen in en gaf hen wel de keuze om terug te gaan naar Noorwegen (wat zij overigens niet deden), ook verwittigde hij Scott van zijn reis, die zelf ondertussen in Melbourne was. Nadat de Fram in het pakijs vast kwam te zitten en daarna weer los kwam zette Amundsen zijn kamp op slechts 90 km van Scott’s kamp op (al wisten zij dit niet van elkaar), tezamen met zijn bemanning en ruim 100 sledehonden. Scott overleefde deze expeditie niet (dit werd pas ruim een jaar later bevestigd), Amundsen wel. Waarom Amundsen het wel overleefd heeft ga ik niet vertellen, dit is aan jou om te ontdekken in dit mooie boek.

 Van 1918 – 1920, met de Maud nogmaals een “Noordelijke doorvaart expeditie”

Een steeds terugkomend probleem voor Amundsen was het werven van fondsen. Hij is geen verkoper met mooie praatjes maar gebruikt wel alles om maar geld binnen te krijgen om hiermee zijn expedities te bekostigen. Gelukkig steunde Noorwegen hem ook en mede dankzij dit geld kon hij een schip laten bouwen naar zijn eigen wensen, de “Maud”. Met dit schip wilde hij wederom de Noordelijke doorvaart doorvaren en vandaar naar de Noordpool reizen met honden-sleden omdat men in die tijd begon te twijfelen aan het verhaal van Cook en Peary, waren zij wel echt op de Noordpool geweest? Door een opeenstapeling aan onverwachtse gebeurtenissen is dit nooit gelukt en voelde Amundsen in 1920 uiteindelijk de noodzaak te stoppen bij Alaska en van daaruit door te vliegen naar Seatle, de bemanning en de Maud achterlatend.

In 1925 vloog Amundsen met 5 anderen verdeeld over 2 vliegtuigen richting de Noordpool, hij kwam dichterbij dan een mens ooit was geweest, maar uiteraard was dit, voor de toen al 53 (!) jarige Amundsen nog steeds niet genoeg.  In 1926 vloog hij met het  luchtschip Norge in 2 dagen de Noordpool over.

 Wat vond ik van dit boek:

Welke woorden gebruik je voor een boek waar je helemaal lyrisch over bent, een boek dat je zo langzaam hebt gelezen dat je maar liefst 19 dagen over 330 pagina’s hebt gedaan, gewoon om het maar niet uit te hoeven lezen. Ik ga een poging wagen, vergeef mij mijn louter lovende woorden, ik voelde mij helemaal in mijn element tijdens het lezen van dit boek, alsof het speciaal voor mij geschreven was.

Alle vragen die ik al ruim 20 jaar heb over de expeditie van Scott en Amundsen naar de Zuidpool zijn eindelijk volledig beantwoord en alle vragen die ik had over Amundsen, de man himself, zijn ook na ruim 20 jaar eindelijk beantwoord. Wie was deze man nu echt, wat dreef hem om zo tot het uiterste te gaan en waarom slaagden de meeste van zijn indrukwekkende ontdekkingsreizen en faalden anderen, soms zelfs met dodelijke afloop?

Het boek is op een prachtige manier geschreven, beeldend, het maakt mooie uitstapjes in de teksten, vloeiende zinnen, veel informatie en sommige gedeeltes lezen als pure poezië. Het klinkt misschien gek, maar in dit boek trof ik Boudewijn Büch aan? Als je mij kent, dan weet je dat ik een groot liefhebber van deze schrijver, programmamaker en verzamelaar ben en om Büch in dit boek te herkennen voelde vreemd aan, maar tegelijk ook heel erg vertrouwd. Het was alsof ik het programma wat hij ooit vanaf de Zuidpool maakte weer voor mij zag (zie mijn playlist onderaan dit artikel), prachtig.

Dit boek leest als een cadeau verpakt in vele lagen cadeaupapier. Iedere laag die je van het boek verwijdert brengt je dichter bij het leven van Amundsen, totdat je in de kern, wat zeg ik, tot in de ziel van Amundsen terechtkomt. Hoe Bown dit gedaan heeft is mij een raadsel, hij is ofwel een uitmuntende biograaf of hij heeft geheime dagboeken/journals van Amundsen gelezen, bewonderenswaardig hoe diep dit boek gaat. Daarbij wil ik ook zeker de vertaler bedanken!

Soms denk ik, had ik maar 100 jaar eerder geleefd, had ik maar geleefd in de tijd van ontdekkingsreizigers als Amundsen en Scott en prachtige schrijvers als Louis Couperus en in een tijd dat er amper telefoon was en luchtschepen nog de uitvinding van de toekomst waren. Dat ik dan geen stemrecht had gehad -dat kregen wij vrouwen immers pas in 1917- had ik er graag voor over gehad. Een tijd dat schepen volledig uit hout bestonden (hoe makkelijk hebben wij het nu met polyester zeilboten?) en een potje Hak worteltjes een “blik conserven” werd genoemd. Ja, stuur mij maar terug naar deze prachtige tijd, graag!

5  / 5 sterren Ik durf nu al te zeggen dat dit het mooiste boek is dat ik in 2014 zal lezen, geen enkel boek kan dit boek overtreffen, mission impossible. Niet alleen zijn al mijn vragen na zo’n lange tijd beantwoord, ik heb een reis door de tijd gemaakt, Amundsen leren kennen, prachtige teksten en feiten gelezen, dingen geleerd, teveel om op te noemen. Tel er bij op dat dit niet alleen een prachtig leesboek is maar het boek bevat tevens prachtige foto’s van Amundsen zelf en zijn bemanning. Dit is absoluut geen geromantiseerd verhaal, dit is de pure waarheid en niets dan de pure waarheid over Roald Amundsen en ja hij ís “De laatste Viking” en mijn grote held.

Tip

Als jij van de reisprogramma’s van Boudewijn Büch hield of dit jaar met veel plezier naar het mooie reisprogramma “Naar het einde van de wereld” van Floortje Dessing gekeken hebt, dan moet je dit boek kopen en lezen, je leest niet alleen over Amundsen maar ook hoe er destijds geleefd werd en het boek bevat bijvoorbeeld ook prachtige verhalen over de Inuit.

Tot de volgende keer!

 

Sandra

 

Ik heb dit boek aangevraagd bij uitgever Ad. Donker en was enorm blij toen ik het toegestuurd kreeg van hen, nogmaals heel erg bedankt! Uiteraard heeft dit mijn boekrecensie niet beïnvloed.