Mijn boekrecensie van Theater van Marina Tsvetajeva, een klassieker

Standaard

Vandaag deel ik mijn boekrecensie van Theater van Marina Tsvetajeva met jullie, de klassieker voor de maand september. Uitgever Eburon vroeg mij of ik Theater wilde lezen tijdens Augustus klassieke literatuur maand, helaas had ik daar geen tijd meer voor maar aangezien ik tot eind 2014 iedere maand een klassieker zou lezen en recenseren, kon ik het boek met open armen verwelkomen!

tsvetajeva_theater

Theater | Marina Tsvetajeva | ISBN 9789059725614 | 436 pagina’s |

Jaar van uitgifte 2012 | Uitgever Eburon | Literatuur | flaptekst*

Voeg dit boek toe op: De derde persoon of  Hebban

De schrijver, het boek en mijn mening

Het boek Theater is absoluut niet geschikt om het in mijn reguliere “boekrecensies template” te schrijven, ik besloot het geheel samen te voegen, iets meer over de schrijver te vertellen, over haar leven en haar treurige overlijden, het overlijden van haar dochtertje en de toneelstukken die zij schreef gedurende een, voor zover ik mij heb ingelezen, in een moeilijke maar tevens een vreugdevolle periode in haar leven.

Ik kende de schrijver Marina Tsvetajeva wel maar ik wist eigenlijk heel weinig van haar. Ik besloot voorafgaand aan het lezen van dit boek eerst meer te weten te komen over haar. Achteraf gezien was ik daar erg blij om, ik denk dat als ik niets over haar had gelezen dat ik dit boek heel anders zou hebben ervaren, de kennis over haarzelf voelt als een behoorlijke verrijking tijdens het lezen van dit boek.

Ik heb geprobeerd om in mijn recensie een zo goed mogelijk beeld te scheppen van Marina Tsvetajeva zelf en ik heb minder aandacht aan de inhoud van het boek an sich besteed. Dit heb ik bewust gedaan omdat ik van mening ben dat het leven van de schrijver je meer vertelt over het boek dan de toneelstukken die hierin staan. Verder vond ik het enorm lastig om de 6 toneelstukken en de 2 tragedies te recenseren, ik heb meerdere pogingen gedaan en na de laatste poging besloot ik mij op het leven van Marina te concentreren voor dit verslag. Ik had vooraf dus al e.e.a. over haar gelezen en nadat ik het boek uit had heb ik het internet afgespeurd naar nog meer informatie over haar, haar roerige leven, haar kinderen en haar overleden man. Het resultaat hiervan lees je terug in deze recensie.

Volgens Joseph Brodsky, zelf de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur in 1987, was Tsvetajeva dé grootste Russische dichter van de vorige eeuw. Een prachtig postuum compliment van hem, hij werd geboren in 1940 en was ongeveer één jaar oud toen Tsvetajeva zichzelf van het leven beroofde.

Tsvetajeva vader was hoogleraar aan de universiteit van Moskou en haar moeder (zij was zijn tweede vrouw, zijn eerste vrouw was tot zijn grote verdriet, vlak na de geboorte van hun zoon overleden) was pianiste, zij zagen Marina graag concertpianiste worden en dit heeft in latere jaren zeker geholpen bij haar werk, de melodieuze pianoklanken en het schrijven van gedichten liggen mijns inziens niet zo ver uit elkaar. Haar ouders gingen scheiden in een tijd dat dit nog niet “gewoon” was (is het ooit gewoon?) en haar vader is het verdriet nooit echt te boven gekomen al hertrouwde hij wel en ook uit dit huwelijk werden er kinderen geboren, halfzussen en halfbroers van Tsvetajeva. Haar moeder overleed toen Tsvetajeva nog maar 14 jaar was en haar vader toen zij 20 jaar was. Zij werd al jong wees en ik vraag mij af hoe dit haar latere leven heeft beïnvloed?`Deze ervaringen heeft zij later beschreven in Herinneringen en Portretten en ik ben ondertussen behoorlijk nieuwsgierig naar dit verhaal.

In 1910 werd zij geïntroduceerd in de hogere literaire kringen van Moskou en niet snel daarna verscheen haar eerste dichtbundel. Zij leerde haar man (Sergej Efron) kennen en samen kregen zij twee dochters. Niet lang daarna kreeg zij een buitenechtelijke relatie met Sofia Parnok. Dat zij een buitenechtelijke relatie kreeg verbaasde mij enigszins, was zij zelf niet kapot van verdriet toen haar ouders gingen scheiden, wat in haar durfde op deze manier haar huwelijk in te zetten in een soort Russiche roulette spel, of knepen de hogere literaire kringen van Moskou een oogje toe?

In 1920 overleed één van haar dochters, mede als gevolg van de hongersnood die WO I met zich meebracht in Moskou. Tsvetajeva vertrok na WO I in mei 1922 naar Berlijn en daarna verbleef zij enkele jaren in Praag om zich uiteindelijk te vestigen in Parijs in 1925. In Praag had zij een liefdesrelatie met Konstantin Rodzevitsj al werd deze relatie abrupt afgebroken maar beviel zij nog wel van een zoon. Werd zij in Moskou tot de hogere literaire kringen toegelaten, in Parijs werd ze in de kringen van Russische emigranten toegelaten. Het ene moment hield zij een voordracht avond, het volgende moment werd zij moeiteloos uit de kringen van de Russische emigranten gegooid omdat zij een open brief aan de dichter Vladimir Majakovski schreef. We schrijven ondertussen de jaren 30 van de vorige eeuw.

Uiteindelijk keerde Tsvetajeva in 1939 terug naar de Sovjet-Unie. In Parijs leefde zij uiteindelijk geïsoleerd en in armoede gezien het feit dat haar man Sergej Efron verdacht werd van o.a. spionage. Hij was twee jaar daarvoor reeds teruggekeerd naar de Sovjet-Unie en werd in 1939 gearresteerd en twee jaar later ter dood veroordeeld. Tsvetajeva heeft nog geprobeerd dit tegen te houden, dit is niet gelukt, uiteindelijk is hij in de herfst van 1941 gefusilleerd, iets wat zij niet meer heeft meegemaakt.

Zelf probeerde zij het hoofd boven water te houden door te werken als vertaler vanaf het moment dat zij terugkeerde, totdat ook in Rusland WO II begon. Zij vertrok vanuit Moskou en omdat zij waarschijnlijk het vermoeden had dat zij een goede toekomst van haar zoon in de weg stond heeft zij zichzelf verhangen in augustus 1941 (de reden is nooit bevestigd, het blijf giswerk). Een moeder die haar leven geeft voor haar zoon, ik heb op internet gezocht naar meer informatie over haar andere dochter, maar hier heb ik niets over kunnen vinden jammer genoeg.

Het boek Theater is verdeeld in twee delen, in deel één staan 6 toneelstukken (romantische stukken, geschreven in de jaren 1918-1919) en in deel twee Tragedies (geschreven in 1924 en 1927). Het boek met een bijna lege pagina met daarop de tekst “Voor mijn kinderen”. Deze drie woorden ontroerende mij…. Vervolgens volgt het voorwoord, geschreven door Jos Holtzer. Ik vind het bijzonder dat zij juist in deze hectische tijd, niet alleen hectisch vanwege WO I maar ook vanwege het overlijden van haar dochtertje in 1920 door de hongersnood die tot na WO I duurde. Misschien bracht het schrijven voor Tsvetajeva afleiding van alle ellende om haar heen of wellicht was het zelfs een vlucht? En hoe zat dat met Praag en Parijs, alwaar zij de twee Tragedies schreef; vreugde om het samenzijn met haar man en vreugde om haar liefdesrelatie met haar minnaar en de geboorte van haar zoon, of bracht de liefdesrelatie wellicht ook voldoende inspiratie voor deze twee tragedies? Ik heb op mijn vragen geen antwoorden kunnen vinden op internet.

Raad ik het boek aan, jazeker! Het is enorm mooi om een toneelstuk te lezen, aan de ene kant herinnert het mij aan mijn lagere school tijd, de musical van de 6e klas, aan de andere kant zag ik het toneelstuk bijna voor mijn ogen tot leven komen, vooral tijdens het lezen van De Stenen Engel,  daarbij zag ik Simone Kleinsma en Stanley Burleson bijna op het dorpsplein staan, rondom de waterput en bij Fortuna zag ik eerder Pia Douwes op het toneel staan. Marina Tsvetajeva schreef haar toneelstukken enorm beeldend, ieder stuk zie je voor je ogen verschijnen, genieten, echt genieten! Ik vind het verder mooi hoe uitgever Eburon er voor gekozen heeft om elk toneelstuk vooraf te laten gaan door een korte inleiding, hierdoor ben je goed voorbereid op wat komen gaat.

4 / 5 sterren, in augustus gaf ik de door mij gelezen en gerecenseerde klassieke literatuur geen sterren, dat vond ik niet passen, toch doe ik dat nu wel in mijn maandelijkse recensie van een klassieker, omdat ik op deze manier toch ook kan aangeven hoe erg ik van een boek genoten heb. Nogmaals, Theater van Marina Tsvetajeva vind ik een aanrader, wees er alleen op voorbereid dat het geen “leesboek” is, je leest letterlijk toneelstukken.

Theater

Op de linker foto (1919) staan de twee dochters van Marina Tsvetajeva, op de rechterfoto staat zijzelf met haar dochter (haar andere dochter is dan al overleden). Beide foto’s staan in het boek Theater.

Theater van Marina Tsvetajeva heb ik ontvangen van uitgever Eburon. Het feit dat ik dit boek gratis van de uitgever heb ontvangen beïnvloed mijn mening over dit boek op geen enkele manier. Graag wil uitgever Eburon hartelijk danken voor het toesturen van dit boek.

Geraadpleegde bronnen tijdens het schrijven van mijn recensie zijn:

(1) Wikipedia, zowel de Nederlandse als de (2) Russische pagina (met hulp van Google translate), (3) het voorwoord in Theater van Jos Holtzer en (4) diverse website die summiere informatie over de schrijver en haar werk tonen.
Advertenties

5 gedachtes over “Mijn boekrecensie van Theater van Marina Tsvetajeva, een klassieker

Reacties zijn gesloten.