Het bittere kruid van Marga Minco, voel jij de angst?

Standaard

Als tiener liet ik Het bittere kruid van Marga Minco links liggen, de meeste van mijn klasgenoten kozen Het bittere kruid uit omdat het dun was, voor mij de reden om het te laten liggen, ik bedoel, een boek van 90 pagina’s kun je toch amper een boek noemen, het verhaal is afgelopen voordat het begint? Oh had ik maar geweten hoe ver ik er naast zat, hoe aangrijpend dit boek is, hoe dit boek mij raakte, het verhaal van een meisje tijdens WO II.

marga-minco-het-bittere-kruid

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na mijn leesbeleving van Eline Vere wilde ik niet direct weer in een “zware” klassieker duiken, ik roep niet voor niets dat klassiekers lezen vooral leuk moet zijn, dus maak ik het mijzelf graag makkelijk én ik daag mijzelf graag uit. Ik liep vorige week bij de bibliotheek en besloot het luisterboek van Het bittere kruid van Marga Minco mee te nemen, tezamen met het boek, voor het geval het luisterboek niet voldoende was. Laat ik het zo zeggen, luisterboeken en ik zijn geen vrienden, het ligt mij niet, het passieve luisteren, nee, laat mij maar zelf een boek lezen. Ik heb 1 keer het volledige luisterboek afgeluisterd en daarna heb ik het boek twee keer gelezen, zonder aantekeningen te maken, puur om de sfeer goed in mij op te kunnen nemen.

Over Het bittere kruid schrijf je geen boekrecensie, je beoordeelt de techniek niet en je stelt geen vragen over de schrijfster. Het bittere kruid lees je, opnieuw en opnieuw, waarbij je de angst voelt die zij heeft gevoelt, de onmacht voelt zoals zij die voelde en de hoop voelt, zoals zij die voelde. Zij, het meisje dat WO II overleefde… een meisje dat haar vader, moeder, broer, zus en schoonzus nooit meer terugzag, voor altijd achtergelaten in die vreselijke oorlog, de oorlog die ook nadat het stopte in mei 1945 nog levens eiste of moet ik zeggen opeiste? De mensen die daarna zijn overleden, uit verdriet om diegene die zij verloren tijdens die afschuwelijke oorlog. Dit meisje verloor niet alleen haar familie in deze oorlog, zij verloor haar jeugd, haar huis, haar uiterlijk, haar stad, alles.

Het luisterboek kwam binnen, ik kreeg het benauwd tijdens het luisteren, wat ging er door dit meisje heen, te midden van al het geweld maar ook te midden van typische “kinderlijke” problemen als, wanneer je je huis plotsklaps moet verlaten, waarom zou je een buurmeisje niet even wat leuke spulletjes uit jouw slaapkamer laten kiezen? Ze kwam binnen voor een racket maar ging naar buiten met zoveel meer, zelfs het tasje van haar zus nam haar buurmeisje mee.

Ik vind dit een uniek verhaal, uniek omdat het is opgeschreven, niet qua beleving, er waren immers duizenden meisjes zoals de hoofdpersonage die allemaal hetzelfde mee hebben gemaakt, alleen koos Marga Minco ervoor om het verhaal aan ons te vertellen middels dit boek.

Ik vind dit boek oprecht, bijna kinderlijk puur, meeslepend, angstwekkend en ruw, vooral ruw; door zijn eenvoud en doordat Marga Minco een boek heeft geschreven van slechts 90 pagina’s. Dit is geen boek dat je leest, dit is een boek dat je beleeft. Waarom werd er gezeurd om een bed in het boek, terwijl dat absoluut niet belangrijk was? Voel je het, dat gevoel dat je bij een wildvreemde vrouw in bed moet liggen en haar niet wilt aanraken omdat zij zich nooit wast, voel jij dat als jij je ogen nu even sluit? Een wildvreemde man staat zijn warme plaats in zijn bed, náást zijn vrouw, af aan een meisje in WO II zodat zij een plek heeft om te schuilen? Die wildvreemde man die na zijn werk de kracht niet meer heeft om het beloofde bed op te halen, staat simpelweg zijn warme plek af aan een meisje dat moet schuilen. Voel jij dat als jij nu je ogen even sluit?

Een leesbeleving schrijven over dit boek vond ik moeilijk, ik hoop dat ik de juiste woorden heb gebruikt, nooit geweten dat je zo lang kan piekeren over de woorden die je wilt gebruiken om een boek van slechts 90 pagina’s te omschrijven…….

Marga Minco, Het bittere kruid, 1957, ISBN 9035123301, in het kader van Augustus klassieke literatuur maand, Sandra

 

nb: ik heb zojuist een gedeelte verwijderd uit mijn recensie gezien de reacties op dit gedeelte. Ik kan niet goed uitleggen wat ik nu wel bedoelde, het is een gevoel, een gevoel dat erg dicht bij mij staat en wat ik moeilijk kan verwoorden, vandaar dat ik er voor kies om het te verwijderen.

 

Advertenties

22 gedachtes over “Het bittere kruid van Marga Minco, voel jij de angst?

  1. Jeanette

    Hoi, ik hoefde drie en dertig jaar geleden voor mijn boekverslagen geen literatuur te lezen, ik kreeg door mijn leraar Nederlands een briefje met boeken die hij mij aanraadde om te lezen. Door hem ben ik gaan lezen en blijven lezen. Op dit lijstje stond Oorlog zonder vrienden en Kruistocht in spijkerbroek en Koning van katoren, weet ik zo nog uit mijn hoofd. Ik hou van boeken over de oorlog niet omdat ze leuk zijn maar omdat je er zoveel wijsheid uit mee krijgt. Leven met niets en toch nog het zonnetje zien. Ik ga even kijken of ze het bij de bibliotheek hebben zo niet dan reserveer ik het boek. Groetjes en nog veel lees plezier vandaag.

    Like

    • Dankjewel voor je reactie Jeanette! Ja precies, hoe zij met niets konden leven en dan toch nog het zonnetje zagen, bewonderenswaardig. Oorlog zonder vrienden heb ik nog niet gelezen, deze ga ik zeker opzoeken in de bibliotheek, dankjewel voor je tip!

      Like

  2. Waarom zou je een boek over de oorlog niet saai mogen noemen? Zijn dus alle boeken over de oorlog per definitie boeiend, alleen omdat ze over de oorlog gaan?

    Ik heb dit boek wel voor mijn lijst gelezen (zo’n twintig jaar terug), maar ik weet dat ik het gelezen heb en dat het over de Tweede Wereldoorlog ging, maar verder weet ik er niets meer van. Ik zou dus niet eens meer kunnen zeggen of het een saai boek was, want het is me gewoon niet bijgebleven. Terwijl andere boeken en films over de oorlog destijds wel indruk hebben gemaakt.

    Ben door jouw leeservaring overigens wel nieuwsgierig geworden hoe ik het boek nu zou ervaren. Volgens mij heb ik het nog in de kast staan, dus wellicht geef ik het binnenkort nog een nieuwe kans.

    Like

    • Dankjewel voor je reactie Miranda.
      Ik vind het niet erg als mensen een boek over de oorlog saai vinden, wat ik bedoel is dat ik het erg vind als ik op internet lees dat volwassenen WO II als “die saaie oorlog” bestempelen.
      Ik heb er zojuist voor gekozen mijn leesbeleving aan te passen en dit gedeelte te verwijderen, wat ik in mijn leesbeleving al zeg, ik vond het zeer moeilijk om de juiste woorden te kiezen.

      Like

      • Zie dat je de tekst nu hebt aangepast. Had wat mij betreft niet gehoeven hoor, jij mag vinden wat je vindt natuurlijk. Maar naar aanleiding van je reactie begrijp ik wel wat beter wat je bedoelt.

        En hoewel ik de oorlog zelf zeker nooit saai zou noemen en het ook belangrijk vindt dat het herdacht wordt ben ik ook soms wel een beetje “oorlogsmoe” (bij gebrek aan beter woord). Als ik zie dat een boek of film over de Tweede Wereldoorlog gaat dan moet het nog wel echt wel heel bijzonder zijn wil ik het nog oppakken. Er is al zoveel over gezegd en geschreven (en veel daarvan vond ik erg indrukwekkend). Misschien dat veel mensen het daarom “saai” noemen.

        Ik bedoel dus eigenlijk maar te zeggen dat dat inderdaad twee verschillende dingen zijn, zoals jij volgens mij ook bedoelt 🙂

        Like

      • Ja klopt Miranda, dat is wat ik bedoel 😉
        Ik heb uiteindelijk een gedeelte verwijderd omdat het verkeerd geïnterpreteerd kón worden en bij een gevoelig onderwerp als dit leek het mij beter het te verwijderen 🙂

        Like

  3. jannietr

    Ik vind dat je het prachtig verwoord hebt, ik begrijp heel goed wat je bedoelt. En wat “oorlogsboeken” betreft: ze zijn zo verschillend, dat je nooit in het algemeen kunt zeggen dat ze saai zijn. Juist de persoonlijke, “kleine” belevenissen binnen het grote gebeuren, maken vaak de meeste indruk, ook ik weet het niet goed onder woorden te brengen. Ik herinner me iets dergelijks, waar ik echt overstuur van raakte, in het Oorlogsmuseum in Overloon. Een foto van een jochie van 2, op de arm van een vreemde man, huilend met zijn armpjes reikend naar zijn moeder, terwijl zijn ouders als NSB’ers werden weggevoerd. In Overloon laten ze je trouwens echt ervaren voor welke vreselijke dilemma’s je komt te staan in een oorlog. Ik ga Het bittere kruid zeker lezen, ik las wel eerder iets anders van haar (De val). Ook mooi, maar dit lijkt me nog mooier. Dankjewel!

    Like

    • Dankjewel voor je reactie Jannie, van wat ik in je reactie lees begrijp je inderdaad precies wat ik bedoel. Die kleine belevenissen binnen het grote gebeuren maken inderdaad vaak de meeste indruk. Ik ben nog nooit in het Oorlogsmuseum geweest maar zet dit zeker op mijn lijstje, klinkt indrukwekkend. Afschuwelijk dat zoiets een moeder werd aangedaan, en het kind, wat afschuwelijk, grijpend naar zijn moeder in de armen van een vreemde. Ik zou het niet droog houden als ik dat op een foto zag. Ik ben een jaar of 15 terug op kamp Westerbork geweest, heb bewust vanaf de ingang gelopen naar de barak die er nog staat, een lang eind, maar voor mijn gevoel moest ik het lopen, om maar een fractie te kunnen voelen hoe afschuwelijk die lange tocht voor de mensen was geweest (uiteraard kan ik nooit bevatten of voelen wat zij voelden).
      Ik ga ook zeker meer boeken lezen van Marga Minco, dit boek heeft diepe indruk op mij gemaakt.

      Like

  4. Voetje

    Ik lees persoonlijk niet zo graag over oorlog maar omdat dit boek zo dun is, heb ik het op mijn te lezen lijst gezet. Dat is misschien nog een extra voordeel aan dunne boeken?

    Like

    • Dankjewel Voetje! Dat begrijp ik, het boek geeft goed weer hoe het was om Joods te zijn tijdens WO II en inderdaad, het is een dun boekje, maar als je het uit hebt, zal het je verbazen hoeveel Marga Minco weglaat en daarmee juist toevoegt. Laat je mij t.z.t. weten wat je van dit boek vond?

      Like

  5. Deborah

    Ik heb dit boek verplicht moeten lezen op school voor mijn eind examen, en ik heb er een pest hekel aan gehad. Als ik je verslag zo lees, denk ik dat ik er te jong voor ben geweest. Mijn beide ouders hebben de oorlog meegemaakt, ik heb er voor mijn gevoel al teveel van meegekregen, dit boek was absoluut niet iets wat me kon bekoren. Misschien dat het nu, 35 jaar later, beter valt. Ik ben in ieder geval nieuwsgieriger ernaar geworden.

    Like

  6. Zo zie je dat een boek niet echt dik hoeft te zijn om een mega impact te geven 😉 Het greep mij “toentertijd” ook aan en vond het zeker de moeite van het lezen waard terwijl ik eerst dacht dat het wel “niet veel zou voorstellen . Dus wel! En nee een luisterboek lijkt me niks, eerlijk gezegd.

    Like

    • Inderdaad, bijzonder hoe een boek van 90 pagina’s zo’n enorme impact kan hebben, wow! Hahaha ik bewaar de luisterboeken totdat ik voorgelezen wil worden (als ik 80 jaar ben ofzo), het ligt mij niet 🙂

      Like

  7. Hoi Sandra, ik heb “Het bittere kruid” ook ooit gelezen, maar kan me er eerlijk gezegd niet meer zo veel van herinneren. Naar aanleiding van jouw bespreking ga ik het binnenkort maar eens herlezen denk ik. Je hebt trouwens een mooie blog, je besprekingen zijn interessant en lezen makkelijk weg. Groetjes, Erik

    Like

Reacties zijn gesloten.